บุญคืออะไร... นั่งสมาธิได้บุญไหม

ถาม นั่งสมาธิได้บุญไหม

ตอบ

บุญคืออะไร?

บุญคือเครื่องฟูใจ

วันก่อน ช่วยแมวที่กำลังตกน้ำ ดีใจมั้ยที่ช่วยได้ พอกลับมานึกถึงเหตุการณ์นั้น ก็ดีใจ ฟูใจขึ้นมา ฉันได้ทำความดี จิตเกาะความภูมิใจ ความดีใจตอนนั้น มันก็ฟูใจ

วันก่อน ไปถวายของที่วัด พระอนุโมทนา ให้ศีลให้พร พอวันนี้กลับมานึกถึงอีกครั้งนึง ดีใจมั้ย อุ่นใจมั้ยที่ได้สละ (จาคะ) รู้สึกฟูใจไหม รู้สึกมีกำลังใจไหม จิตเป็นสุคติไหม

นั่นแหละบุญ หรือ เครื่องฟูใจ

หากกายแตกดับ จิตเกาะความภูมิใจ ความดีใจ ปีติ สุคติ จากกรรมที่ประกอบนั้น จิตย่อมสู่ภูมิที่เป็นสุคติ ไม่ใช่ทุคติ เราเลยบอกให้ผู้ที่กำลังจะจากไปมีที่เกาะ เกาะความดี เกาะพระพุทธเจ้า ในยามสุดท้ายของชีวิต

นี่คือ เครื่องฟูใจ

แต่ฟูใจแล้ว.... มันทำให้คลายความยึดมั่น ละอุปาทานมั้ย
ฟูใจแล้ว วงจรแห่งทุกข์ ปฏิจจสมุปบาท มันล้มได้ถาวรไหม
ฟูใจแล้ว ดูซิ มันยังมีตัวจุ่มในวงจรนั้นมั้ย
ยังคิดว่าร่างกายนี้เป็นของเราอยู่อีกมั้ย
ปฏิจจสมุปบาทมันแค่ล้มแค่ชั่วคราว
หรือแท้จริงมันไม่ได้ล้ม
แต่แค่เปลี่ยนขั้วจากที่เป็นแค่ทุกข์ทางใจ ไปเป็นอีกทางนึง คือ มีตัวกูในความฟูนั้น

นี่ต่างหากเป็นหน้าที่ของชาวพุทธที่ควรทำให้แจ้ง
นั่นคือล้มวงจรแห่งทุกข์อย่างถาวร ให้เห็นว่าแม้ความฟูใจ ก็ไม่ใช่เรื่องที่จะต้องเอามากอดเพื่อให้เกิดตัณหาอุปาทานในขั้วนี้อีก

ถามว่าบุญพาให้ไปเกิดในที่ดีๆ ไหม

ก็ต้องบอกว่า หากยามกายแตกดับ ระลึกถึงบุญที่เคยทำ
ใจก็ระลึกถึงอยู่ในสุคติภูมิ บังเกิดในภพภูมิที่ดี

แต่อย่าลืมสิว่า นั่นล่ะ มันยังเกิดอยู่ไง
เพราะวงจรแห่งทุกข์ เวทนา ตัณหา อุปาทาน
มันยังพาไปอีกขั้วนึง ยังเกิดภพชาติอยู่ เพราะอวิชชาต้นทางมันยังไม่ดับ

เพราะฉะนั้น บุญ หรือเครื่องฟูใจ ไม่ใช่สิ่งที่ทำให้อวิชชาดับโดยตรง

แต่..... เป็น "สิ่งที่ประคองให้เราอยู่ในสภาวะจิตที่เป็นสุขคติ"

พูดอีกแบบนึงก็คือ

บุญไม่ใช่ตัวประหารกิเลสโดยตรง
แต่บุญเป็นเหมือน... "เครื่องประคอง"
เพื่อให้จิตอยู่ในสุคติภูมิ ไม่ใช่ตายนะ เพราะคำว่าสุคตินี่คนไทยใช้ตอนตายเท่านั้น
คือไปเข้าใจกันในทางที่ว่า ตอนเป็นๆ ยังมีชีวิตเนี่ยไม่มีสุคติ มีแค่ตอนตายเท่านั้น

ภูมิจิต ก็คือ พื้นเพของจิต มีทั้งสุขและทุกข์
เบ้ไปในทางสุคติ ก็เบาสบาย
เบ้ไปในทางทุกขคติ ก็ตรงกันข้าม

เมื่อบุญไม่ใช่ตัวประหารกิเลสโดยตรง
แต่บุญจะประคองให้จิตมั่นคง
เพื่อที่จะได้ ใช้เวลาช่วงที่จิตอยู่ในสภาวะ "สุคติ" นั้น
เป็นโอกาสให้เพาะปัญญาไปดับอวิชชา

อวิชชาดับ ตัณหาดับ อุปาทานดับ ภพชาติไม่เกิด
ปฏิจจสมุปบาทล้ม ไม่รัน
ปฏิจจสมุปบาทล้มบ่อยเข้าจนทรงตัว
อย่างนี้ก็ลงถนนราดยาง

เพราะฉะนั้น
คำถามที่ว่านั่งสมาธิได้บุญไหม

น่าจะตอบได้ด้วยตัวเองแล้ว

นั่งสมาธิแล้ว ฟูใจไหมล่ะ
นั่งแล้วทรมานไหม นั่งแล้วรอให้มันเกิดนั่นนี่มั้ย นั่งแล้วไม่สงบมั้ย
นั่งแล้ว ทุรนทุราย เพราะอยากให้มันสงบ

พูดอีกแบบนึงก็ได้ว่า
นั่งแล้วทุรนทุราย อยากสงบ อยากได้นั่นได้นี่
อย่างนี้ไม่ใช่บุญ ร้อนรน เต็มไปด้วยตัณหา
นั่งสมาธิแล้วเกิดความเบา สบายใจขึ้น วางภาระลงได้
จิตเป็นสุคติ จิตเป็นบุญขึ้น ฟูขึ้น

อย่าลืม สุขเป็นหนึ่งในองค์ประกอบของฌานด้วย สุขในฌานนี้มันไม่ใช่สุขแบบฟิน เหมือนเวลาไปนวดแล้วสบายตัว แต่มันเป็นความเบาใจที่มากขึ้น ความสบายใจ โดยมากจะเข้าใจว่านั่งสมาธิแล้วมีความสุข คือสุขแบบฟินเหมือนโดนนวดฝ่าเท้า ไม่ใช่นะ มันคือความเบา ความไม่ทุรนทุราย มันต้องออกเป็นแบบนี้ มันถึงจะเรียกว่าบุญได้

พูดไปพูดมาก็วิ่งเข้าจุดเดิมนี่แหละ

ยึดเมื่อไหร่ ก็มีภพ

คนทั่วไปคิดว่าปฏิจจสมุปบาทรันเฉพาะตอนเกิดกิเลสชั่ว (โทสะ/โมหะ) แต่ลองดูดีๆ "ความฟูใจ" (อามิสสุข/บุญ) ถ้าไปกอดไว้ มันก็รันวงจรปฏิจจสมุปบาทฝั่งสุขคติเหมือนกัน เกิดอุปาทานภพชาติ เกิดการถือตัว เกิดการติดข้องในอรูปราคะ ยังมี "ตัวกู" ผู้เสพความฟูอยู่ดี

ใช่ บุญพาไปเกิดในภพที่ดีได้ ภพที่เหมาะสม แต่ถ้าอยากยุติวัฏสงสาร
ก็ต้องก้าวข้ามแม้กระทั่งความฟูใจ ต้องรู้ทัน แล้ว Skip ไปให้ได้
แล้วอาศัยช่วงแห่งความสงบนั้นมาเจริญปัญญาเพื่อหาต้นเหตุแห่งทุกข์ แล้วล้มวงจรแห่งทุกข์ทิ้งเสีย